ژئوئید
با سلام خدمت استاد محترم
من ویدئوها را تهیه کردم و به جرات میتوان گفت بسیار خوب و با کیفیت آموزش داده اید من دروس ابتدایی را هر کدام را چندین بار نگاه کرده ام و هر بار نکته ای جدید یاد گرفتم واقعا از شما تشکر میکنم
سئوالی هم راجع به قسمتی که زئوئید را آموزش داده اید دارم جایی که مدل سه بعدی زئوییدی زمین به صورت ویدئو نشان داده میشود و اینکه زئوئید شامل تمام فرورفتگی اقیانوسها و برآمدگی سطح زمین تا جائیکه اب بالا می اید هست یا اینکه در آن مدل ارتفاعات بیرون از آب را مثل تپه ها یا کوهها را هم شامل میشود؟
و سئول دوم اینکه شما در ویدئو میگوید اندازه ارتفاع از سطح دریا در خشکیها که به دریا دسترسی نداریم را با مدل جاذبه اندازه میگیرم سئوال من این است که هر قاره خود شبیه جزیره ای بزرگ است که توسط آب دریا احاطه شده مگرنمیشود کل خشکی قاره را از سطح دریا اندازه گرفت ابتدا نقاط ساحلی و به ترتیب سایر نقاط قاره را اگر بیشتر توضیح دهید ممنون میشوم...... با عرض معذرت چون کی بورد من حرف j را نداشت زنوئید را با ز نوشتم با تشکر.
سلام لطف دارید.
سوال اول و دوم به هم مرتبط اند با هم پاسخ میدم :)
فرض کنید ما یک کره بدون آب داریم مثل کره ماه یا مریخ. اگر می تونستیم یک عالمه آب روی سطحش جاری کنیم چه اتفاقی می افتاد؟ (منظورم اینه اونقدر زیاد که دیگه هیچ محلی از خشکی روی اون کره قرار نگیره) ؟ این آبها به دلیل گرانش کره شکل کروی به خودشون می گرفتند و کل سطح سیاره رو می پوشوندند. اما زمانی که دقیق تر بررسی کنیم متوجه میشدیم که دقیقا یک کره کامل نیست و به صورت های جزئی بعضی از جاهای اون بالاتر و بعضی از جاهای اون پایین تر قرار می گیرند. علتش هم تفاوت گرانش در قسمت های مختلف کره هست.
در نهایت به سطح آبی که بدست می آید میگیم یک سطح هم پتانسیل گرانشی !
بدیهیه که هر چه قدر آب بیشتر روی اون کره بریزیم توده آب محاط اطراف کره بیشتر میشه و سطح آب بالاتر هم میاد (اما با همون کج و کولگی های هر چند نا محسوسش). بنابر این بسته به حجم آبی که ما به صورت فرضی جاری کنیم یک سطح هم پتانسیل بوجود میاد و ما بی نهایت سطح هم پتانسیل داریم.
حالا ! روی کره زمینمون، همونطور که یک نصف النهاری رو به عنوان مبدا قرارداد کردیم (گرینویچ)، اومدیم یکی از سطوح هم پتانسیل زمین رو هم به عنوان مبنای ارتفاعی فرض کردیم و اسمش رو ژئوئید گذاشتیم. از بین بی نهایت سطح هم پتانسیل اونی رو در نظر گرفتیم که منطبق با سطح آب های آزاد اقیانوس ها هست. اما ....
کره زمین ما مثل فرضی که از مریخ یا ماه داشتیم نیست. خیلی از جاهاش هست که خشکی ها بالاتر از سطح آبهای اقیانوس ها هستند! برای اون قسمت ها چه کار میشه کرد؟ یعنی چطوری میشه بفهمیم همون سطح پتانسیل مد نظرمون چقدر از هر قسمت که خشکی داریم پایین تر هست ؟ ممکنه بگید خب اطراف خشکی که آبهای آزاد دارند رو اندازه گیری می کنیم به این ترتیب ارتفاع ژئوئید رو در سواحل اقیانوس ها داریم (که من هم میگم بله! کاملا درسته!) و بعد نقاط میانی رو اندازه گیری می کنیم! (که من می پرسم چطور؟) میشه برای اندازه گیری نقاط میانی چاه حفر کنیم و ببینیم توی چه ارتفاعی به آب می رسیم اما خیلی از آب هایی که در سطح زمین اند آب های سفره های زیر زمینی حبس شده در پوسته زمین اند. مثلا شهر تهران ارتفاعش از سطح آب های آزاد 1500 متر هست اما شما با یک چاه مثلا 50 متری توی تهران به آب میرسید ! پس نمی شه بگیم آبی که بهش دسترسی پیدا می کنیم آب های آزاد دریا هستند چون در اون صورت توی ارتفاع های حدود 1500 متر توی تهران باید به آب می خوردیم !
راه حل این موضوع اینه که گرانش زمین رو اندازه گیری کنیم در هر نقطه از خشکی و با روابط ریاضی و فیزیک ارتفاع ژئوئید رو در اون محل حساب کنیم. برای این کار هم باید توجه داشته باشیم که خشکی ها همیشه بالای سطح آب های آزاد هستند پس گرانششون هم مخالف جهت هسته مرکزی زمین هست بنابر این باعث میشه در قسمت های کوهستانی سطح ژئوئید بالاتر باشه !
اون مدل رنگی که داخل ویدئو دیدید خود ژئوئید یا سطح هم پتانسیل قراردادیمون بود و نه سطح طبیعی و ملموس زمین (و البته به صورت اغراق شده). جاهایی که قرمز بودند و بلند تر بودند زیر کوهستان هاست و بدلیل گرانش معکوس کوهستان ها و خشکی های بالای سر، سطح هم پتانسیل بالاتر اومده !
بازم اگه سوالی داشتید بپرسید.
پاسخگویی و مشاهده پاسخ های این سوال تنها برای اعضای ویژه سایت امکان پذیر است .
چنانچه تمایل دارید به همه بخش ها دسترسی داشته باشید میتوانید از این بخش لایسنس این آموزش را خریداری نمایید .
