نقشه توپوگرافی (Topographic Map) چیست ؟
نقشه ها به عنوان بخشی از اطلاعات مکانی در GIS و نرم افزار ArcGIS مورد استفاده قرار دارند. به برخی از نقشه ها، نقشه های توپوگرافی گفته می شود. منظور از نقشه توپوگرافی چیست ؟
نقشه ها معمولا موقعیت عوارض (Feature) روی زمین رو در یک سیستم مختصات نمایش می دهند. به چنین نقشه هایی که اطلاعات موقعیت مسطحاتی عوارض رو (در دو بعد X و Y) در اختیار کاربر میگذارند، نقشه های مسطحاتی یا پلانیمتریک (Planimetric Map) اطلاق می شود.
در مقابل، اگر نقشه ای موجود باشد که به هر نحو به جز اطلاعات مسطحاتی، ارتفاع رو هم در اختیار کاربران قرار بده، به این نوع از نقشه، نقشه توگوگرافی یا Topographic Map گفته می شود.
س : چه راه هایی برای نمایش ارتفاع در نقشه وجود داره ؟
ج : روش ها مختلف هستند و هر روش برای مورد خاصی مناسبه. ساده ترین نوع نقشه توپوگرافی، نقشه هایی هستند که ارتفاع رو برای نقاطی محدود روی نقشه نمایش میدن. مثل تصویر زیر:
نمایش نقاط ارتفاعی محدود روی نقشه و درج ارتفاع از سطح آبهای آزاد کنار آن
بدلیل محدودیت ها، این روش کمتر مورد استفاده است.
روش دیگه استفاده از رنگ ها یا نمادگذاری ها برای نمایش ارتفاع در نقشه است. مانند تصویر زیر:
نمایش ارتفاعات از سطح متوسط آبهای آزاد بوسیله رنگ های مختلف
راه های ابداعی زیاد دیگری نیز برای نمایش ارتفاعات روی نقشه ها وجود دارند اما مهمتری اونها استفاده از Isoline ها یا خطوط هم تراز (منحنی های میزان یا Contour ها) است. خطوط Isoline یا هم تراز (مقدار) در تمامی علوم کاربرد دارند. اولین کاربردی که همه ما با آن آشنا شدیم خطوط میدان الکتریکی در درس فیزیک دبیرستان بوده !
خطوط میدان الکتریکی که در زمان دبیرستان در درس فیزیک 3 فصل دوم ترسیم می کردیم
خطوط Isoline از اتصال مقادیر یکسان در میدان های پیوسته بدست می آید و مستقل از اینکه در چه میدانی مورد استفاده قرار گیرد سه خصوصیت داشتند.
ارتفاع هم یک میدان پیوسته است یعنی مقادیر اون به صورت پیوسته در بازه اعداد حقیقی تغییر می کنند بنابر این می توان از خطوط منحنی هم مقدار برای نمایش ارتفاعات استفاده کرد.
س : تغییر پیوسته مقدار یعنی چی؟
ج : یعنی اختلاف مقادیر ارتفاعی دو نقطه با فاصله اپسیلون در کنار هم به سمت صفر میل کند. به عبارت ساده تر ما روی سطح زمین مکانی نداریم که در نقطه A ارتفاع 100 متر از سطح دریا باشه و در 1 میلی متری همان نقطه ارتفاع 2000 متر باشه. تغییرات ارتفاعی نرم و پیوسته هستند.
س : خصوصیات خطوط هم تراز چه چیزهایی بود؟
ج : سه تا خصوصیت داشتند :
- هرگز یکدیگر را قطع نمی کردند. (در غیر این صورت برای نقطه محل تلاقی دو مقدار در نظر گرفته می شد که غ ق ق
بود!) - به صورت منحنی اند و دارای لبه های تیز نیستند (چرا که تغییرات میدان نرم و پیوسته است)
- در قسمت هایی که خطوط به هم نزدیک است نرخ تغییرات زیاد (شیب زیاد) و در جایی که خطوط از یکدیگر دورند نرخ تغییرات کم (شیب کم) هست.
س : ممکن هست یک نقشه دارای خطوط منحنی میزان رو نمایش بدید؟
ج : بله ! بفرمایید :
خطوط منحنی های میزان که مقدار ارتفاع روی هر یک نوشته شده است
س : چطور میشه درک بهتری از عوارض ارتفاعی که توسط خطوط منحنی میزان نمایش داده میشود داشت ؟
ج : برای درک بهتر از خطوط هم تراز ارتفاعی می توان صفحاتی فرضی به فواصل مشخص را تصور کرد که از سطح عوارض روی زمین (مثل کوهستان ها) عبور داده شده و فصل مشترک سطح زمین و این صفحات موازی با افق را در ذهن ترسیم کرد. قسمت های تلاقی دقیقا برابر با خطوط منحنی های میزان خواهند بود.
برش های فرضی ایجاد شده بر روی عوارض ارتفاعی روی زمین
س : آیا روش های دیگری برای نمایش بعد سوم (ارتفاع) روی نقشه وجود دارد؟
ج : بله. روش های سه بعدی و مدل رقومی ارتفاعی یا Digital Elevation Model که در فصل هشتم کار با آنها را خواهیم آموخت.
پاسخگویی و مشاهده پاسخ های این سوال تنها برای اعضای ویژه سایت امکان پذیر است .
چنانچه تمایل دارید به همه بخش ها دسترسی داشته باشید میتوانید از این بخش لایسنس این آموزش را خریداری نمایید .
